1. Ám sợ cụ thể là gì?

Ám sợ cụ thể (Specific Phobia) bao gồm một nỗi sợ hãi mãnh liệt, dai dẳng đối với một vật thể, đối tượng hoặc tình huống cụ thể mà trên thực tế, mức độ lo lắng và sợ hãi của người mắc rối loạn này lớn hơn rất nhiều và không không tương xứng với mức độ nguy hiểm thực sự của những vật hay tình huống này. Có nhiều loại ám sợ và trong một số trường hợp, một số người có thể trải qua một nỗi ám sợ cụ thể đối với nhiều đối tượng hoặc tình huống. Những nỗi ám sợ cụ thể cũng có thể xảy ra đồng thời cùng với các loại rối loạn lo âu khác.

Các dạng Ám sợ cụ thể phổ biến có thể là những nỗi sợ quá mức về:

  • Các tình huống như ngồi trên máy bay, ở trong không gian kín hoặc việc đi học
  • Thiên nhiên, như giông bão hoặc độ cao
  • Động vật hoặc côn trùng,ví dụ như chó hoặc nhện
  • Máu, tiêm hoặc chấn thương, như kim tiêm, tai nạn hoặc các xét nghiệm y tế
  • Những triệu chứng khác như nghẹt thở, nôn mửa, tiếng ồn lớn, sự nhột,...

crop-2019-6-17 3

Mỗi ám sợ cụ thể thường được gọi bằng một thuật ngữ riêng. Các thuật ngữ phổ biến, ví dụ như: acrophobia cho nỗi sợ độ cao và claustrophobia cho nỗi sợ không gian khép kín.


2. Dấu hiệu và triệu chứng của Ám sợ cụ thểcrop-2019-6-17 (1)-1

Những người mắc ám sợ cụ thể có thể gây ra các phản ứng phổ biến như sau:

  • Cảm giác sợ hãi, lo lắng và hoảng loạn ngay lập tức khi tiếp xúc hoặc nghĩ về nguồn gốc tạo ra nỗi sợ hãi
  • Ý thức rằng những nỗi sợ hãi này là vô lý hoặc bị cường điệu nhưng cảm thấy bất lực trước việc kiểm soát chúng
  • Lo âu hơn khi tình huống sắp xảy ra hoặc đối tượng/vật thể mà bạn sợ hãi đang tiến đến gần bạn hơn
  • Làm mọi thứ có thể để tránh né đối tượng/vật thể hoặc tình huống, hoặc chịu đựng những tình huống/đối tượng đó với sự lo lắng hoặc sợ hãi dữ dội
  • Khó có thể hoạt động bình thường trong cuộc sống vì bị ám ảnh bởi nỗi sợ hãi
  • Có những phản ứng và cảm giác về thể chất, bao gồm đổ mồ hôi, tim đập nhanh, tức ngực hoặc khó thở
  • Cảm giác buồn nôn, chóng mặt hoặc ngất khi nhìn thấy máu hoặc chấn thương
  • Trẻ em có thể có những biểu hiện như tức giận, cáu kỉnh, đeo bám, khóc lóc, không muốn xa rời cha mẹ hoặc lảng tránh đối diện với nỗi sợ hãi

Khi nào thì nên gặp bác sĩ?

Một nỗi sợ hãi vô lý có thể là một sự phiền toái - ví dụ như, phải đi cầu thang bộ thay vì thang máy hoặc lái xe đường dài để đi làm thay vì đi đường cao tốc - nhưng những nỗi sợ đó lại không được xem là nỗi Ám sợ cụ thể, trừ khi nỗi sợ hãi thực sự có những ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống của bạn. Nếu sự lo âu ảnh hưởng tiêu cực đến công việc, việc học hoặc các tình huống xã hội, hãy đến gặp bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Nỗi sợ hãi thời thơ ấu, như sợ bóng tối, quái vật hoặc bị bỏ lại một mình, rất phổ biến, và hầu hết trẻ em đều có thể vượt qua chúng. Nhưng nếu con của bạn có một nỗi sợ hãi dai dẳng, quá mức và gây cản trở đến các hoạt động hàng ngày ở nhà hoặc ở trường, hãy đến các phòng khám để được bác sĩ tư vấn.

Đa số mọi người đều có thể tự mình vượt qua những nỗi sợ hãi này nếu như áp dụng một liệu pháp thích hợp. Và quá trình điều trị sẽ đạt được kết quả tốt hơn khi nỗi ám ảnh được giải quyết ngay lập tức thay vì chờ đợi sau một thời gian.

crop-2019-6-17 (2)

► Các phương pháp điều trị và tự trợ giúp 

(xin vui lòng xem mục 3 và 4 của bài Tổng quan về Rối loạn Lo âu)

Nguồn: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/specific-phobias/symptoms-causes/syc-20355156

Infographic: Bùi Tùng Dương. 

Photo credit: creisi from Pixabay

Tag:Ám sợ cụ thể, động vật, không gian kín